ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತಿಕೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಿಯಾದ ನಾನು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಂಗಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಭಾಗವತಿಕೆ ಕಲಿಕೆಯ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಅಣ್ಣ ಹಾಗು ಹವ್ಯಾಸಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಕಾರ್ತಿಕ್ ತೆಕ್ಕೇಕೆರೆ – ‘ನೀನು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ಬಲಿಪರ ಪದ್ಯ ಹಾಗು ಪ್ರಸಂಗ ನಡೆಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು reference ಆಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊ. ಬೇರೆ ಭಾಗವತರ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸು, ಆದ್ರೆ ಬಲಿಪರ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಇರಲಿ’ ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ದ. ಅಂದು ಅಣ್ಣ ಯಾಕೆ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದ ಅನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಕಾಶ್ ಉಳಿತ್ತಾಯ ಸರ್ ಅವರ ಬಲಿಪಮಾರ್ಗ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದ ನಂತರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ದೊರಕಿತು. ಲೇಖಕರು ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಮದ್ದಳೆಗಾರರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವಿಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. 

ಬಲಿಪಮಾರ್ಗ ಪುಸ್ತಕವು ಬಲಿಪ ಭಾಗವತರ ಕುರಿತಾದ ಆತ್ಮಕಥನ ಅಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಹಿರಿಯ ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಗಾನ ಪರಂಪರೆ, ಅದನ್ನು ಅವರು ಕಿರಿಯ ಬಲಿಪ ಭಾಗವತರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದ ರೀತಿ, ಈ ಇಬ್ಬರೂ ದಿಗ್ಗಜರು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆಂದು ಮೀಸಲಿಟ್ಟದ್ದು, ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಕಾಳಜಿ, ನಿಷ್ಠೆ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಲೇಖಕರು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ – ಇದರ chapterization ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಲೇಖಕರ ಅಧ್ಯಯನ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳಾದ ಹಾಡುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮಗಳು, ಪ್ರಸಂಗ ರಚನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಶ್ರಮ, ರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಂದದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೇಳವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮ ಹಾಗು ಇತರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳಿದೆ. ಒಬ್ಬ PhD scholar ಆಗಿ ನನ್ನ ದಿನವೊಂದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವು ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಲು ಮೀಸಲು. ಓದುವಾಗ ನಾವು ಗಮನ ಕೊಡುವ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಎಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ರೀತಿ, ಮಾನ್ಯತೆ, ಸಂಶೋಧನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಹಾಗು ಸೂಕ್ತ ಉಲ್ಲೇಖನ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ  ಬಳಕೆಯಾದ ಡಾಟ – ಲೇಖಕರಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರ ಒಡನಾಟ ನೀಡಿದ ಅನುಭವ, ಹಿರಿಯರ ಕುರಿತಾಗಿ ಇರುವ ಇತರೇ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಒಡನಾಡಿ ಕಲಾವಿದರು ಒದಗಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ. ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ತಮ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ಈ ಕೃತಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಬಲಿಪ ಭಾಗವತರೇ ಓದಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ್ದು. ಅದಲ್ಲದೇ, ಲೇಖಕರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಿಲ್ಲ. 

ಈಗಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಕಲಿಕೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುವವರು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ  ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಓದಿ, ಅಳವಡಿಸಲೂ ಬೇಕು. ಭಾಗವತಿಕೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಆಕರ್ಷಕ ಧ್ವನಿ, ರಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಾಡುವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಡೀ ರಂಗಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಯಾವ ಪಾತ್ರ ಏನು, ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು, ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದರೆ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಕನಿಷ್ಠ 20 ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಕಂಠಪಾಠವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಲಿಪ ಭಾಗವತರೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹಿಂದಿನ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕ್ರಮ, ವಿಶೇಷಗಳನ್ನೂ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಥಾಸಾರ, ಖಂಜೀರದ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಾದದ್ದು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದ ನಂತರ. 

 ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡಿತ ಮುಕ್ತಾಯಗಳ ಮುಂಚೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಟ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಲಾಪ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಬಯಸುವ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾಗವತರು ತಮ್ಮ ಕಂಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಸಂಗೀತದ ಬಗೆಗಿನ  ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಆಲಾಪದ ಸುರಿಮಳೆಯನ್ನೇ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ, ತಾಳವೊಂದರ ಬಿಡಿತದ ಆವರ್ತದಷ್ಟೇ ಆಲಾಪಗಳೂ ಇರಬೇಕೆಂಬುದು ಹಿಂದಿನ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು (ಕೃತಿಯಲ್ಲೂ ಇದರ ವಿವರಣೆ ಇದೆ). ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂಡಾಲ ದೇವಿಪ್ರಸಾದ್ ಸರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ. 

ಬಲಿಪ ಭಾಗವತರ ಏರು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣ ಸಿಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು, ಭಾವ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಲೇಖಕರು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಬಗೆ ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಬಲಿಪರ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಅವಲೋಕನವೂ ಒಂದಷ್ಟು ಹೊಸ ಹೊಳಹುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 

ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟವಾಗ್ಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಲಿಕಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು encyclopedia ಅಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. 

ಹೀಗೊಂದು ಪುಸ್ತಕವು ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಉಳಿತ್ತಾಯ ಸರ್ ಅವರ fb wall ನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ನನಗೂ ಒಂದು ಪ್ರತಿ ಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದೆ. ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗು ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಗೌರವ ಪ್ರತಿ ಎಂದು ಕಳಿಸಿ ನಮ್ಮಂತಹ ಕಲಿಕಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಅಕ್ಷರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಅನಂತ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. 

ಅನರ್ಘ್ಯ ತೆಕ್ಕೇಕೆರೆ 

12/10/2025 

If I was to describe the year 2023, then I would say it as a year of milestones. However the year has been quite tricky with lots of setbacks and failures. Nevertheless, there were many learnings and takeaways from each and every single instance and experience encountered.

One of the important events of the year was the completion of my post graduation. As a part of my PG curriculum, I got to attend different events, meet various dignitaries, visit various organizations across the city and learn from the best of the best mentors during fieldwork. 

The year was also about understanding the true colors of people around me for who I am extremely grateful for teaching the greatest life lessons and making me stronger to face the challenges life throws upon. The year was about marking an end to relationships with people with deceptive masks and at the same time spending the best time with reliable ones. It was during this year where beautiful relationships bloomed, spreading the fragrance of love and trust.

As always, many times, despite meticulous planning, things never worked the way I wanted it to be. Embracing and learning from the failures and thinking of the best way of moving forward kept me sane and motivated. A large portion of my time was also spent on correcting my flaws along with putting constant efforts to upskill myself.

Talking about my extracurricular activities, the year was more about performing in front of the crowd and getting the on stage experience along with classroom learning. I also got an opportunity to interact and learn from the most skillful yakshagana artists. 

While all this happened, one of the biggest mistakes which I committed was ignoring my lifestyle, especially the physical activities and the sleep which resulted in falling sick several times this year. Clean eating helped in reducing the intensity of the illness. Therefore one of the greatest realizations of this year is to maintain a healthy lifestyle and make it the top priority over other things.

As I step into the new year, with the same enthusiasm to learn, explore, experiment and experience I am eagerly waiting for what life has in its store!! Additionally  my complete focus will be on lifestyle modification and prioritizing health over other things. 

From the time I’ve heard of menstrual cups and read a ton of reviews from users, I have always wanted to switch to it. Few of the obvious reasons were the eco friendly, pocket friendly and rash free periods. But at the same time, the thought of inserting something into the vagina sounded extremely scary. After procrastinating for two years, a heavy period experience, untidy college washrooms and the difficulty to clean up myself every now and then when at work motivated me to switch to a menstrual cup. 

A menstrual cup is a reusable feminine hygiene product. It’s a small, flexible funnel shaped cup made of rubber or silicone that you insert into your vagina to catch and collect menstrual fluid. (www.healthline.com) 

How to use a menstrual cup? And some tips for first time users:

• Measuring your cervix and understanding the structure of your body is necessary and the first thing one should do before purchasing the cup.
• Finding the right size cup is necessary. The cup comes in different sizes for different age groups of people and for the ones who have given birth vaginally. By considering all these factors, purchase the one that is suitable for you.
• Finding a comfortable and suitable position for inserting the cup is necessary. For most people, the squat(complete squat) position works as it keeps the muscles relaxed. For few of them, keeping the leg on a raised platform works. 
• Selecting the right kind of fold makes the insertion easier. There are different ways of folding the cup like c fold, 7 fold/ triangular fold , punch down fold and many more. For most of us triangular/ 7 fold or punch down fold works as the tip of the cup becomes small in dimension and hence it will be easier to insert. 
• Keeping yourself relaxed is highly important while you insert the cup. Amidst all the fear, anxiety and ambiguity(which are very common), keeping oneself relaxed is necessary as it helps in loosening of muscles and makes insertion easier. 
• While inserting the cup make sure that you have sterilized the cup( follow the instructions given in the package) and your hands are clean. Sterilizing the cup makes it softer and easier to insert.
• Make sure that you insert the cup at an angle of 45° and not straight as our body is structured in that way. 
• Once when you insert the cup ensure that it’s completely inside and has popped up inside your body. The popping sound may not be evidently heard but you can make sure that it has opened up by running your fingers around the base. In case the cup has not opened, gently rotate it with the help of the stem of the cup. The cup when opened creates a suction seal inside and collects the menstrual blood. The tip should not protrude after insertion of the cup.
• One should not feel any kind of discomfort after inserting the cup. One should also not feel that there’s something inside your body after inserting the cup. This is an indication of the cup being properly inserted. 
• If you are using the cup for the first time, try inserting it on the day when you have heavy flow. Menstrual blood acts as a natural lubricant and eases the process of insertion. 
• While removing the cup, use the squat position and try to locate the tip. With the help of the tip, grab its base. Now gently squeeze the base to release the suction seal created and slowly remove the cup by pulling. This is quite a tricky task till you get comfortable with the cup. Make sure that your hands are clean while you do this. 
• Every time when you remove the cup, wash it with running water or the solution given along with the cup. 
• After completion of the cycle, clean and sterilize the cup before storing it.

Advantages of using a Menstrual cup:

• It is Eco friendly and Pocket friendly: A woman roughly uses 12-20 pads in a cycle and the average cost of one pad is roughly around 8-15 rupees which means she spends around 100-200 rupees during one cycle. The average amount in a year would be around 1200-2400 rupees. The menstrual cup is a one time investment wherein you will spend roughly about 500-800 bucks and the cup lasts for 5-10 years. Sanitary waste is one of the major sources of waste in our country. Every year about 33.6 crore women menstruate out of which 12.1 crore women use disposable sanitary napkins. That means an average of 12,30,00,000 sanitary napkins go into trash every year. Since sanitary pads are made of polymers and non biodegradable plastics, it takes 500-800 years to decompose whereas a cup lasts for about 10 years and we can definitely cut down the amount of waste being generated.
• Rash free periods and the best part is that you’ll not feel the period flow.
• No fear of leakage and stains. The cup once inserted properly doesn’t create any leaks.
• A cup can give protection up to 12 hours (depending on your flow). Therefore one need not have to worry about cleaning oneself every now and then.
• Portable and reusable. Cup is small in size, light in weight and is easier to carry. 

In spite of doing a thorough research on menstrual cups, most of us still have a ton of queries and will be ambiguous regarding its usage. Initially when I bought the cup, I thought I would be able to insert the cup in a single go. But to be honest, it took me around 5 months just to figure out a way to insert the cup and two more cycles to get a proper hold on its usage!!(Well, it might not be the same with your case. Some maybe able to get a good hold of it in the beginning itself ). The fear, confusion and dilemma are completely natural and going through these are inevitable. Watching a couple of YouTube tutorials will also help you to get a proper picture of the insertion and removal of the cup. Initially few might find it tricky to remove the cup. But once you get hold on the usage of the cup, you’ll appreciate the comfort it gives during your menstrual cycle.

Sometimes all you need is a gentle push to move ahead in your life. I hope you have found this as a gentle push to push yourself to switch to a menstrual cup. For further queries, feel free to reach out to me through comments or write to me at anarghyatp@gmail.com.

Not to forget, I have been using a menstrual cup from a brand called comfy cup by Ms.Divya Gokarna. It is one such project which aims at women empowerment and supports the thought of “Atma Nirbhar Bharath”. The cups are made of medical grade silicone and are super comfortable, neither too hard, nor too soft and very easy to insert. You can check their website www.comfycup.in and reach out to them through 7349618782 for further details.

(A word of caution: If you are allergic to silicone or incase of any discomfort after wearing the cup, kindly reach out to your doctor)

ಕೃತಿಯ ಹೆಸರು : ಹೇಳದೇ ಉಳಿದದ್ದು 

ಲೇಖಕರು : ಪ್ರೊ. ಟಿ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಸುಳ್ಯ 

ಪ್ರಕಾಶಕರು : ಕೃತಿ ಪ್ರಕಾಶನ 

ಕಥೆ, ಕವನ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ನಾನು ಇಷ್ಟ ಪಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವೆಂದರೆ ಅದು ಆತ್ಮಕಥನ.

 ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೃತಿ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಪ್ರೊ. ಟಿ. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆ. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ರೋಚಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಸವಾಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿದ ರೀತಿ, ತಮ್ಮ ಶಿಸ್ತು ಬದ್ಧ ಜೀವನ ಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 

ದೊಡ್ಡಪ್ಪನವರ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳ ಕುರಿತು ಓದುವಾಗ ನನ್ನ ತಂದೆಯವರು ಅಜ್ಜನ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತಿದ ವಿಷಯಗಳೆಲ್ಲವು ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದವು. ಒಂದು ಕೂಡು ಕುಟುಂಬವು ಹೇಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 

ಇಡೀ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾದ ಭಾಗ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಕುರಿತು. ತಪ್ಪು ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಡೊಂಕನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ನನಗೆ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಹೆಮ್ಮೆ ಎನಿಸಿತು. ಅವರು ಸದಾ ಹೇಳುವ ಮಾತೆಂದರೆ ‘Student psychology ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಬೇಕು’ ಎಂದು. ಅಲ್ಲದೇ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಸ್ತು, ವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ. Profession ಮತ್ತು professional ethics ಕುರಿತು ನಾವು ಅವರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. 

ಈ ಕೃತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ. ತಮ್ಮ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಮೆರಿಕದ ಕುರಿತು ಅರಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು facts ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದು ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರವಾಸ, ತಿರುಪತಿಯ ಪ್ರವಾಸದ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಕೃತಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವಾದ ಕನಸಿನ ವಿವರಣೆಯ ಬದಲು ಪ್ರವಾಸದ ಕುರಿತೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದೆನಿಸಿತು. 

ನನಗೆ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳು – ಪುಟ ತಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ, ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬರವಣಿಗೆ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆದಂತೆ ವಿವರಿಸಿ ಅನಗತ್ಯ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡದೆ ಇರುವುದು. ಈ ಆತ್ಮಕಥೆಯು ಹಲವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು, ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ನನಗಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಒಳ್ಳೆಯ, ಉತ್ತಮ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೃತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನವರಿಗೆ ಹೃದಯಾಂತರಾಳದ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. 

The kite runner written by Khaled Hosseini is absolutely a wonderful book and a must read for various reasons.I always believe that fanciest words don’t always enhance the quality of the story or narrative. The way a thought is put into words matters . It could be in the form of simile, metaphor, pun or a sentence itself. In this book, one can encounter plenty of such metaphors and the writing style is just phenomenal. I simply fell in love with the narration. 

The entire story is about Amir, a sunni muslim and Hassan, a Shia muslim. The first half of the story is set in Afghanistan and one can see how badly the Hazra community is treated by the other community. Meanwhile you’ll also get to see the lifestyle of Afghanistans, the legacy of the country, the culture and beliefs of the people. Slowly the story shifts to the other part of the world and the later half is set in America. 

A war forces people of Afghanistan to leave their motherland. Meanwhile, circumstances also separate Hassan and Amir. Amir, a teenage boy with a truckload of guilt, experiences a lot of chaos and the turmoil he’s going through is a significant part of this story. I don’t know if I should call this particular thing the brilliance of the author because instead of describing the physical battle, the conflict between guilt and necessity that’s taking place inside a human mind is spectacularly pictured. Nonetheless, you’ll get to see the post-war scenes and actual fighting in the second half of the story ( a bit of it in the first half too). 

One can come across various historical events, religious issues, casteism, a bit of racism, communal riots, poverty, hunger, post war effects, sexual abuse, battle, harmony, disharmony, stringent rules imposed on Muslim women in this particular book. Also the human qualities that we always talk about – honesty, loyalty, bravery everything is pictured in the best possible way. Similarly the so called negative qualities like dishonesty, betrayal, cheating, taking advantage of opponents weakness are also included. Also emotional turmoil such as – guilt, trauma, insecurity is vividly described. 

Now talking about the missing points or things that should have been included, I felt that the author could have elaborated on the issue between Hazra and sunni Muslims. Also the author could have mentioned the reason for the Russian attack and the Taliban attack. All these things are briefly mentioned and one will have to go through history for better understanding. 

Nevertheless it’s a marvelous book, a book that will change your perspectives of life, a book that will churn your mind and of course leave you with a brilliant message – evil is temporary and it’s the good that always wins!! 

For every south Indian out there, Dosa, Dosai or Dose is not just a food, it’s an emotion! Having originated in south India, Dosa has become popular all over India. Talking about the origin of this amazing food, different historians, food critics have different opinions. Some say Dosa originated in Tamilnadu while the rest say it as udupi. The texture of Dosa is almost similar to crepe or pancakes but the taste and ingredients that go in varies. 

Generally speaking, the main ingredients used to make Dosa are rice and urad dal. But other ingredients like poha, puffed rice, fenugreek seeds are also added. 

In a typical south Indian household you can see multiple variants of dosas. Few of them are – neeru Dosa, masala Dosa, ghee Dosa, open Dosa, set Dosa, rava Dosa, majjige (buttermilk) Dosa, onion Dosa, ridge gourd Dosa, banana Dosa, raw banana Dosa, cucumber Dosa, wheat Dosa, jackfruit Dosa, raw jackfruit Dosa and the list goes on! 

Preparation of Dosa is definitely not as easy as eating one :D. From measuring the ingredients in the right quantity to achieving the right consistency in batter, from fermenting the batter to heating your pan to the right temperature, everything is highly skilled ! Spreading the batter evenly is a whole new artistic work altogether. 

Among all these Dosa variants, I am damn sure that masala Dosa would be everyone’s favourite. Crisp and hot Dosa loaded with ghee, coated with a spicy – tangy red chutney, filled with special potato subzi tingles our taste buds in the very first bite. Usually it’s served with chutney and piping hot Sambhar but tastes great as such. 

Special mention about the neeru Dosa or thin crepes which is a special variant of Dosa that is prepared using only rice. Neeru Dosa is mangalorean and south canara people’s favourite food I would say. Neeru Dosa is usually served with coconut chutney or jaggery + grated coconut, vegetable sambar or non vegetarian curry. 

Spreading of the neeru Dosa batter is totally different from the regular ones. I remember my mom and family members telling me that spreading neeru dosa is like achieving something great in cooking. So that’s a kind of certificate proving that you’re fit to cook and manage the kitchen. 

Today, this traditional food has made an entry to the fast food world and you can see all the variants like pizza Dosa, cheese Dosa and many more! 

In the beginning of this Dosa tale I mentioned that for most of the south Indians Dosa is an emotion. That’s because each and every one of us have some story or memory associated with it. Thus Dosa is not just something edible, it’s a mixture of culture, love, bonding and happiness, isn’t that amazing?

ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಪುಟಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ನನ್ನ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮೀರಿದ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ನಾನು ಓದುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದದ್ದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೆಳಗಿಡುವುದು ಬೇಡ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಓದ ತೊಡಗಿದೆ. ಈ ಓದು ಒಂದು ಹೊಸ ಅನುಭವ, ಸಾಕಷ್ಟು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇದರ ಸಾರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಈ ಓದಿನ ಅನುಭವವನ್ನು, ನನಗೆ ಅರ್ಥ ಆದ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. 

ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕುಟುಂಬಗಳ ಕಥೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವುದಾದರೂ ಇದರೊಳಗೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಉಪ ಕಥೆಗಳೂ ಅಡಗಿವೆ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡುವ ಕಾಮನೆಗಳು, ದೈಹಿಕ ಸುಖದ ಹಸಿವು, ಹತೋಟಿಗೆ ಬಾರದ ಮನಸ್ಸು, ಆಕರ್ಷಣೆ, ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಹಠ, ವಿಚ್ಛೇದನೆ, ಕಾನೂನು, ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಕಾನೂನನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಮಹಿಳಾ ವಕೀಲೆಯರು, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಲಂಚ, ಬಡತನ, ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯ, ಮೋಸ, ಅನ್ಯಾಯ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕೃತಿ ಇದು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. 

ಭಾರತೀಯರ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶದ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಡುವ ಇಳಾ ಮೇಡಂ, ಅವಳ ಪಾಠದಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತಳಾದಂತೆ ಇರುವ ಅವಳ ಶಿಷ್ಯೆ ಮಂಗಳೆ. ತನ್ನ ನೌಕರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಹೊಂದಿದ ಗಂಡನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸದ ಇಳಾ ಇತ್ತ ಗಂಡನಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿಚ್ಛೇದನೆಯನ್ನೂ ಕೊಡದೆ, ಅತ್ತ ಸಂಸಾರವೂ ಮಾಡದೆ ಮುಂದೆ ದೈಹಿಕ ಸುಖದ ಆಸೆಯಿಂದ ಮಂತ್ರಿಯೊಬ್ಬನ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುತ್ತಾಳೆ. ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಜಯಕುಮಾರ್ ದೈಹಿಕ ಸುಖದ ಆಸೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಕೈ ಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಂಗಳೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಮುಂದೆ ಅವಳು ಇವನನ್ನು ಮದುವೆಯ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಕಥೆ ಮುಂದೆ ತಿರುವು ಪಡೆಯುವ ರೀತಿ ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಮೀರಿದ್ದು. 

ಜಯಕುಮಾರ್ ಅನುಭವಿಸುವ ಸಂಕಷ್ಟ, ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ಇತ್ತ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲದ – ಮೆದುಳಿಗೆ ಬಿದ್ದ ಪೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಬುದ್ದಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮಗಳು, ಸೊಸೆಯ ಆರೋಪದಿಂದ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಅವನ ತಾಯಿ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಂದ ಮೋಸ ಹೋದ ಸೋದರಳಿಯ, ಅತ್ತ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಂಚಿತಳಾದ ಇಳಾಲ ಮಗಳ ಕಥೆ – ಈ ಎಲ್ಲಾ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಓದುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಅಲ್ಲೋಲ ಕಲ್ಲೋಲವಾದದ್ದು ಇದೆ. ಹಾಗೆ ಅತಿಯಾದ ಮಹಿಳಾ ಪರ ಕಾನೂನುಗಳು, ಪುರುಷರ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೋಪವನ್ನೂ ತರಿಸಿತು ( ಬಹುಷಃ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ತಾಲ್ಲೀನಳಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ ). 

ಲೇಖಕರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವ ಪಾತ್ರದ ಪರ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಮಾತನಾಡದೆ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದ ರೀತಿ ಅದ್ಭುತ. ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನೇರ – ದಿಟ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ರೀತಿ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಇಂತಹ ಅದೆಷ್ಟೋ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹಣವೆಂಬ ಮಾಯಾ ಸಾಧನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. Feminism ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವವರಿಗೆ ಈ ಕೃತಿ ಇಷ್ಟವಾಗದೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ನಡೆಯುವ, ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಾರದ ದುರಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು, ಕಾನೂನು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು, ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿ.

The pandemic has confined us to the four walls of the house. In fact it is very much needed right now to break the chain. So giving utmost importance to our health has become our priority now. But there is a dire need to take care of our mental health along with our physical health. The present uncertain situation and hectic schedule adds up more stress and anxiety.

Hobbies have always been considered as a go to stress buster. During tough times like this, it is important to indulge ourselves in some or the other kind of activities(indoors) . It could be singing, dancing, art, craft, cooking, writing, reading books, listening to Podcasts, Yoga or any indoor games. The ultimate aim should be to stay sane and content.

For me art has been the best companion and I definitely lose the track of time once when I settle down with my brushes and pens. Although painting is my niche and favourite art form, I equally love trying out different art variants. One such art form is mandala which I pick up when I have enough time or have a really long break. I have always wanted to do a full page mandala, something of this kind for the longest time now. Mandala is all about playing with random patterns, basic shapes, lines and dots. The best part is that you need only simple basic tools like  pencil, compass, protractor, ruler and a micro tip pen along with a blank sheet of paper to draw a mandala. You need hell lot of patience of course 😀

So few things about mandala that I have always found fascinating :

•  It acts as a great stress buster and keeps the anxiety away.
• It enhances one’s creativity. The more you draw, the more you come up with various patterns.
• Mandala has the ability to beautify the overall output of any art form. So mandala could be used as a tool in fusing various art forms.
•  It increases concentration and boosts focus.

Some points to be kept in mind before trying your hands on mandala :

•  You may not be able to achieve the patterns in the correct proportion for the first time. It comes by practice.
• It’s always better to go very slow, even if you are an expert in drawing. With the intention of finishing off the work quickly, if we rush there are chances of ruining the symmetry and the overall beauty of the artwork.
• If you are into this art form for the first time, it’s better to try it on a smaller sheet of paper with some basic, simple patterns . Once you are comfortable with the form, you can opt for complicated and intricate patterns on a larger sheet of paper.
• It’s always important to take frequent short breaks while drawing a mandala. At times you might end up getting a back pain or a numb or painful hand as you sit in the same position for a very long time. So taking breaks in between would be really helpful.
• Never feel bad if the work doesn’t turn out the way you expected it to be. Creativity has no bounds, the more you create, the more you learn and become better at. So keep the work going!

After reading this, if you feel like giving mandala art a try, then go ahead with your decision! I am damn sure that you’ll enjoy drawing mandalas 🙂